Tags

, , , , , , , ,

Aangezien ik van plan ben om deze zomer naar St. Petersburg te gaan, vond ik het een mooi excuus om me te verdiepen in de Russische mode. Maar aangezien de Russische geschiedenis zeer veelomvattend is, beperk ik me hier tot één van de beroemdste Russische vrouwen uit de geschiedenis: Catharina de Grote (1729-1796).

Schilderij van Catherina door Fyodor Rokotov / Catherina in 1770

Catharina werd als de Duitse prinses Sophie Augusta Frederika geboren in Settin, als dochter van vorst Christiaan August van Anhalt-Zerbst en hertogin Johanna Elisabeth van Holstein-Gottorp. In 1744 werd zij geselecteerd als huwelijkskanidate voor Peter III van Rusland. Daarvoor bekeerde zij zich tot het Russisch-Orthodoxe geloof en veranderde zij van naam (Ekaterina). Na 1761 kwam Peter III aan de macht, maar in 1762 pleegde zij met behulp van invloedrijke militairen een staatsgreep en kwam zelf aan de macht. Catherina regeerde ruim 30 jaar.

Trouwjurk en parels van Catherina de Grote

Catharina had als verlicht despoot de touwtjes in het Russische rijk stevig in handen en liet zich geen oor aannaaien (in tegenstelling tot de keizer uit het beroemde sprookje uit 1837 van Hans Christian Andersen). Onder haar bewind groeide Rusland uit tot een enorme staat, de invloedssfeer breidde zich uit tot de Krim, Oekraïne en de noordelijke Kaukasus.

Jurk van Catherina II uit 1763 (St. Petersburg)

The Empress had a dress made in accordance with the uniform of each regiment, and wore this dress to appear before the regimental officers on regimental holidays. This dress combines features of a uniform and of Russian national costume, as well as elements of the French fashion then widespread in Russia.

Zo wordt bovenstaande groene jurk beschreven op de site van de Hermitage. De jurk was gemaakt voor Catherina om te dragen voor de feestdagen en voor ontmoetingen met officieren van de legerafdelingen. De jurk combineerde delen van een uniform en Russische nationale kostuums met elementen uit de Franse mode (toen populair in Rusland). De jurk zal ongetwijfeld bedoeld zijn om de soldaten en officieren een hart onder de riem te steken en te behagen.

Het Russisch nationale kostuum had de volgende kenmerken:

  • Statische vorm- wijd uitlopend tot op de grond
  • Symmetrische vormen
  • Gebruik van borduurwerk, parels, edelstenen en trimmen met bont en doek van een andere kleur als decoratie
  • Gebruik van een hoofddeksel als belangrijke decoratie

Of Catherina bij deze jurk een hoofddeksel droeg weet ik eerlijk gezegd niet, maar de bovenste 3 kenmerken zijn toch zeker in deze jurk terug te zien, al is de jurk niet zo rijk versierd (maar goed, dat zijn legeruniformen doorgaans ook niet). Parels droeg Catherina wel, zoals te zien is op één van de bovenste foto’s in deze blog.

De westerse damesmode uit de 18e eeuw werd gekenmerkt door hoog opgemaakte kapsels die naar achter worden gebonden, slanke bovenlichamen met een diep, meestal vierkant decolleté en een hoepelrok (crinoline). De Rococo-stijl was populair. Later in de 18e eeuw wordt de jurk steeds breder en pompeuzer.

Franse jurk uit 1740

Catherina’s jurk lijkt wel wat op de Franse jurk die hierboven staat, al is haar jurk minder pompeus en minder geborduurd. Haar jurk heeft hetzelfde vierkante decolleté, dezelfde soort mouwen en ook een strak bovenlijfje en een wijde rok.

De Franse invloeden kunnen verklaard worden uit Catherina’s oriëntatie op het Westen. Catherina staat bekend als een Verlicht despoot en correspondeerde o.a. met Voltaire en Diderot (beiden bekend als belangrijke personen uit de Verlichting). Ook haar voorganger Peter de Grote oriënteerde zich al op het westen: vermoedelijk komen daar deels de westerse invloeden in de mode vandaan. Andere oorzaken daarvoor zijn waarschijnlijk Catherina’s interesse in Frankrijk.

Onderkleding

Aangezien Catherina bekend stond om haar grote schare minnaars (van wie de bekendste Grigori Potjomkin was) kan een stukje over onderkleding uit deze tijd niet ontbreken. Ik heb helaas geen details gevonden over Catharina’s ondergoed, maar gezien de tijd en kleding is het zeer waarschijnlijk dat zij corsetten droeg , maar deze waren nog niet zo strak ingesnoerd als een halve eeuw later zou gebeuren (in de jaren 1860 werd de wespentaille enorm populair). Corsetten uit die tijd hadden wel baleinen en waren vaak bewerkt met kant. Beha’s waren er nog niet.

Corsetten uit de 18e eeuw

Overigens waren onderbroeken in die tijd niet populair! Tot in de 18e eeuw werd het dragen van onderbroeken ontmoedigd. Alleen oude, zieke vrouwen konden met goed fatsoen een onderbroek dragen; bij alle andere dames werd het ontmoedigd. Spannende lingeriesetjes zal Catharina dus niet gedragen hebben.

Advertenties